آترکتومی: تکنیک نوین در کاهش تنگی و یا انسداد ناشی از پلاک‌های آترواسکلروتیک در عروق

آترکتومی : تکنیک نوین در کاهش تنگی و یا انسداد ناشی از پلاک‌های آترواسکلروتیک در عروق

آترکتومی یکی از روش‌های پیشرفته و کم‌تهاجمی در درمان بیماری‌های عروقی است که هدف اصلی آن حذف یا کاهش مستقیم پلاک‌های آترواسکلروتیک از دیواره عروق می‌باشد. این پلاک‌ها که از ترکیب چربی، کلسیم و مواد فیبروسی تشکیل شده‌اند، می‌توانند باعث انسداد عروق و کاهش جریان خون شوند؛ بنابراین حذف به‌ موقع آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این مقاله، به بررسی جامع آترکتومی، انواع آن، مزایا و معایب، و دیدگاه تخصصی دکتر عبدی اردکانی در خصوص این تکنیک نوین می‌پردازیم.

آترکتومی چیست؟

آترکتومی فرایندی است که طی آن، با استفاده از ابزارهای تخصصی، پلاک‌های آترواسکلروتیک موجود در داخل عروق از دیواره آن‌ها جدا و حذف می‌شوند. این روش به‌ویژه در بیمارانی کاربرد دارد که پلاک‌ها به‌گونه‌ای سخت یا پیچیده هستند که روش‌های سنتی مانند آنژیوپلاستی با بالن یا استنت‌گذاری به تنهایی قادر به بهبود وضعیت نبوده‌اند. حذف مستقیم پلاک‌ها باعث بهبود جریان خون و کاهش علائم ناشی از انسداد عروق می‌شود و می‌تواند از بروز حوادث جدی مانند سکته قلبی یا سکته مغزی جلوگیری کند.

انواع آترکتومی

آترکتومی چرخشی، یا الماس چرخنده  (Rotational Atherectomy)

در این روش از دستگاهی استفاده می‌شود که دارای یک مته چرخان با سرعت بسیار بالا است. این مته پلاک‌های سخت و کلسیمی را خرد کرده و به ذرات ریز تبدیل می‌کند تا به‌راحتی از دیواره عروق جدا شوند. آترکتومی چرخشی به‌ویژه در مواردی که ساختار پلاک‌ها مقاوم بوده و روش‌های سنتی نتوانسته‌اند به‌خوبی عمل کنند، کاربرد دارد.

آترکتومی مداری، الماس گردشی  (Orbital Atherectomy)

در آترکتومی مداری، دستگاهی با طراحی منحصر به فرد و بیضوی به صورت مداری در داخل عروق حرکت می‌کند. این حرکت مداری موجب تماس یکنواخت دستگاه با دیواره عروق می‌شود و پلاک‌های آترواسکلروتیک را به تدریج و بدون آسیب رساندن به بافت‌های حساس عروقی حذف می‌کند. این روش به‌خصوص در مواردی که پلاک‌ها دارای ساختار متوسط تا سخت هستند، از نظر توزیع فشار و کاهش خطر آسیب‌های موضعی بسیار مؤثر است.

آترکتومی لیزری (Laser Atherectomy)

در آترکتومی لیزری، از انرژی لیزری برای تبخیر و تجزیه پلاک‌های آترواسکلروتیک استفاده می‌شود. لیزر با دقت بالا، پلاک‌ها را به ذرات ریز تبدیل می‌کند و نیازی به اعمال فشار مکانیکی شدید بر روی دیواره عروق ندارد. این روش به ویژه برای پلاک‌هایی که نرم‌تر بوده و قابلیت تبخیر دارند، مناسب است و ریسک آسیب‌های جانبی را به حداقل می‌رساند

سنگ شکن داخل عروقی(Lithotripsy )

در این روش رسوبات کلسیمی یا همان رسوبات آهکی دیواره عروق که به شکل سطحی و یا عمقی هستند توسط یک بالون خاص شکسته می‌شوند

روش کار به اینگونه است که بالن خاصی در محل قرارداده میشود که انرژی الکتریکی را به انرژی صوت تبدیل می‌کند، این نیرو در بافت سخت سبب شکستن بافت آهکی میشود اما بر بافت سالم اثری ندارد( مشابه سنگ شکن سنگ های کلیوی)

با شکست لایه های آهکی، ضایعه نرم شده و برای تعبیه مناسب استنت آماده میشود

دیدگاه دکتر عبدی اردکانی

به گفته دکتر عبدی اردکانی، متخصص برجسته قلب و عروق، «الماس چرخنده تحولی در مدیریت پلاک‌های آترواسکلروتیک ایجاد کرده است. استفاده از تکنیک‌های پیشرفته مانند آترکتومی چرخشی و مداری امکان حذف دقیق و کنترل‌شده پلاک‌ها را فراهم می‌کند که در نتیجه جریان خون به شکل قابل توجهی بهبود می‌یابد و احتمال بروز عوارض جدی کاهش می‌یابد.» وی همچنین خاطر نشان می‌کند که انتخاب روش الماس چرخنده باید بر اساس ویژگی‌های دقیق پلاک و وضعیت بالینی بیمار انجام شود و ترکیب آن با روش‌های سنتی آنژیوپلاستی می‌تواند نتایج درمانی بهتری به همراه داشته باشد.

مزایا و معایب آترکتومی

مزایا:

• حذف مستقیم پلاک‌ها: برخلاف روش‌های سنتی که پلاک را تنها فشرده می‌کنند، آترکتومی به حذف مستقیم و دقیق پلاک‌ها از دیواره عروق می‌پردازد.
• بهبود جریان خون: حذف پلاک‌ها موجب بازگشت جریان خون به سطح طبیعی شده و علائم ناشی از انسداد عروق کاهش می‌یابد.
• کاهش نیاز به استنت: در برخی موارد، حذف کامل پلاک ممکن است نیاز به استنت‌گذاری را کاهش داده و از بروز عوارض مرتبط با استنت جلوگیری کند.
• کاهش احتمال عود تنگی: حذف دقیق پلاک‌ها به کاهش احتمال بازگشت تنگی در دوره‌های بعدی کمک می‌کند.

معایب:

• ریسک‌های عروقی: هرچند آترکتومی به‌صورت کم‌تهاجمی انجام می‌شود، اما همچنان خطراتی مانند آسیب به دیواره عروق، خونریزی و پارگی  وجود دارد.
• هزینه‌های بالاتر: استفاده از تجهیزات تخصصی و فناوری‌های پیشرفته در این روش ممکن است هزینه‌های درمانی را افزایش دهد.
• نیاز به تخصص بالا: انجام صحیح آترکتومی نیازمند تجربه و دانش بالینی است؛ بنابراین تنها در مراکز تخصصی با تجهیزات کامل قابل اجرا می‌باشد.

مقایسه آترکتومی با سایر روش‌های آنژیوپلاستی

روش‌های سنتی آنژیوپلاستی مانند استفاده از بالون و استنت‌گذاری از جمله گزینه‌های اولیه درمان انسداد عروق محسوب می‌شوند. اما در مواردی که ساختار پلاک‌ها به گونه‌ای است که این روش‌ها نتوانند به‌طور مؤثر عمل کنند، آترکتومی می‌تواند گزینه‌ی مناسبی باشد. دکتر عبدی اردکانی نیز تأکید می‌کند که ترکیب الماس چرخنده با سایر تکنیک‌ها در موارد پیچیده می‌تواند به بهبود نتایج درمانی کمک کند. در نهایت، انتخاب روش درمانی مناسب بر اساس ارزیابی دقیق ویژگی‌های عروقی و شرایط بالینی بیمار انجام می‌شود.

نتیجه‌گیری

الماس چرخنده به عنوان یکی از تکنیک‌های نوین در درمان بیماری‌های عروقی، امکان حذف مستقیم پلاک‌های آترواسکلروتیک را فراهم کرده و باعث بهبود جریان خون و کاهش علائم انسداد عروق می‌شود. انتخاب بین آترکتومی چرخشی، مداری یا لیزری به ویژگی‌های دقیق پلاک و وضعیت بیمار بستگی دارد. دیدگاه دکتر عبدی اردکانی نشان می‌دهد که استفاده از این تکنیک‌های پیشرفته، به ویژه در ترکیب با روش‌های سنتی، می‌تواند نتایج درمانی بهتری ارائه دهد و از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

در نهایت، تصمیم‌گیری درباره روش درمانی مناسب باید بر اساس ارزیابی دقیق بالینی و مشاوره با متخصصین صورت گیرد تا بهترین نتیجه در بهبود سلامت قلب و عروق حاصل شود.