تست ورزش قلب یکی از کلیدی ترین ابزارهای غیرتهاجمی برای سنجش سلامت و عملکرد سیستم قلبی عروقی در شرایط استرس فیزیکی است. اگر دنبال پاسخ این سؤال هستید که “ تست ورزش چیست ” و میخواهید بدانید چگونه این روش تشخیصی میتواند نشان دهندهی مشکلات عروقی یا ضعف عملکرد قلب باشد، در این مقاله جامع، تمام نکات لازم را خواهید یافت.
تست ورزش قلب چیست؟
تست ورزش قلب (Exercise Stress Test) که با عناوین تست فشار یا تست استرس نیز شناخته میشود، روشی است که قلب را در حین فعالیت فیزیکی کنترل شده ارزیابی میکند. در این تست:
- هدف اصلی:
- بررسی خون رسانی به عضله قلب
- تشخیص انسداد عروق کرونری
- ارزیابی ظرفیت پمپاژ قلب تحت فشار
- روش انجام:
- بیمار روی تردمیل یا دوچرخه ثابت قرار میگیرد.
- الکترودهای ECG به قفسه ی سینه چسبانده میشود تا امواج قلبی ثبت شود.
- فشار خون و علائم بالینی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرگیجه پایش میشود.
- سرعت و شیب دستگاه به تدریج افزایش مییابد تا ضربان قلب بیمار به محدودهی هدف برسد.
- اهمیت آزمایش:
- تشخیص مواردی که در حالت استراحت نمایان نیستند
- برنامه ریزی درمان دارویی یا جراحی
- ارزیابی اثربخشی درمانهای قبلی
اکو بهتر است یا تست ورزش
برای درک بهتر سلامت قلب، دو روش رایج به کار میروند: اکوکاردیوگرافی (Echo) و تست ورزش. هر کدام نقاط قوت و محدودیتهای خود را دارند:
| معیار | اکو (Echo) | تست ورزش (Stress Test) |
| نوع بررسی | ارزیابی ساختار، ضخامت دیوارهها و عملکرد دریچه ها | بررسی عملکرد قلب تحت فشار فیزیکی |
| تشخیص اصلی | نارسایی دریچهای، کاردیومیوپاتی، تودههای داخل قلب | انسداد عروق کرونری، نارسایی خفیف تا متوسط تحت استرس |
| مزایا | تصویربرداری دقیق، بدون تابش اشعه | نزدیک ترین شبیه سازی وضعیت فعالیت روزمره |
| معایب | نیاز به اپراتور متخصص، هزینه بالاتر | نیاز به همکاری بیمار، ممکن است در بیماران ضعیف غیر قابل انجام باشد |
| قابلیت ترکیب | امکان تست استرس اکو (Stress Echo) | امکان تست با دارو (Dobutamine Stress Test) |
نکته کلیدی: پزشک ممکن است برای تشخیص دقیق تر، ترکیبی از هر دو روش را توصیه کند. تست استرس اکو بخشی از این گزینههای ترکیبی است که هم ساختار و هم عملکرد قلب را در شرایط استرس بررسی میکند.
نحوه تفسیر نتایج تست ورزش قلب
تفسیر نتایج تست ورزش نیازمند بررسی همزمان چند فاکتور است:
- الگوی نوار قلب (ECG):
- افت یا بالا رفتن بخش ST در نوار قلب میتواند نشانهی ایسکمی قلبی باشد.
- بروز آریتمیهایی مانند PVC یا SVT در حین تست، نیازمند توجه ویژه است.
- ظرفیت ورزش (Exercise Capacity):
- سنجهی MET )Metabolic Equivalent of Task ) میزان متابولیکی که قلب میتواند تحمل کند را نشان میدهد.
- MET کمتر از ۵ در افراد مسن یا دارای ریسک بالا نیازمند بررسی تکمیلی است.
- پاسخ فیزیولوژیک:
- علائم بالینی:
- درد قفسه سینه به شکل فشار یا فشردگی
- تنگی نفس، تعریق سرد، سبکی سر
چک لیست تفسیر:
- تغییرات ST ≥ ۱ میلی ولت
- MET بدست آمده
- میزان افزایش فشار خون
- بروز یا عدم بروز علائم شاخص
مثبت بودن تست ورزش قلب
وقتی تست ورزش را مثبت می نامیم، منظور موارد زیر است:
- ایسکمی ECG: افت بخش ST به اندازهی ≥ ۱ میلیولت
- علائم بالینی: بروز درد آنژینی یا تنگی نفس
- عدم تحمل فعالیت: MET بسیار پایین یا افت فشار
نکته قابل توجه دکتر عبدی اردکانی:
مثبت بودن تست به معنای انسداد قطعی عروق نیست، بلکه احتمال بالای بیماری کرونری را نشان میدهد و معمولاً پزشک برای تأیید نهایی تست های تکمیلی مانند آنژیوگرافی یا سیتی آنژیوگرافی را تجویز میکند.
عکس تست ورزش قلب
بیمار در حال راه رفتن روی تردمیل با الکترودهای ECG متصل به قفسهی سینه و مانیتورینگ لحظهای فشار خون و ضربان قلب نشان داده میشود. این تصویر نشان میدهد چگونه تجهیزات پزشکی پیشرفته، اطلاعات حیاتی قلب را حین ورزش ثبت میکنند تا تغییرات احتمالی در عملکرد قلب شناسایی شود.
تست ورزش قلب چقدر طول میکشد؟
کل فرآیند تست ورزش قلب معمولاً بین ۳۰ تا ۴۵ دقیقه به طول میانجامد که در سه مرحله تقسیم میشود:
- آمادهسازی (۱۰–۱۵ دقیقه):
- تعویض لباس یا آمادهسازی سینه
- نصب و اتصال الکترودها و مانیتورها
- ثبت فشار خون و ضربان قلب استراحت
- فاز فعال تست (۱۰–۱۵ دقیقه):
- شروع با سرعت و شیب کم
- افزایش تدریجی تا رسیدن به ضربان قلب هدف یا بروز علائم
- پایش پس از ورزش (۵–۱۰ دقیقه):
- کاهش تدریجی سرعت تردمیل
- ثبت مجدد فشار خون و ضربان قلب
- بررسی علائم بالینی بیمار تا بازگشت به حالت استراحت
نکته: در صورت بروز علائم حاد مانند درد شدید قفسه سینه یا افت فشار خون، بخشی از تست ممکن است کوتاهتر شود.
