روش TAVI چیست؟

روش TAVI یک روش کم تهاجمی برای جایگزینی دریچه آئورت است که از طریق یک کاتتر (لوله نازک) وارد بدن می‌شود. این روش، جایگزینی برای جراحی قلب باز سنتی است و برای بیمارانی که به دلیل سن بالا، بیماری‌های زمینه‌ای یا سایر عوامل خطر، قادر به تحمل جراحی قلب باز نیستند، مناسب است.

در روش TAVI، یک دریچه آئورت مصنوعی جدید از طریق یک کاتتر وارد بدن می‌شود و در محل دریچه آئورت آسیب‌دیده قرار می‌گیرد. دریچه جدید، دریچه آسیب‌دیده را باز می‌کند و عملکرد طبیعی دریچه آئورت را باز می‌گرداند.

1. روش TAVI چیست و چه کاربردی دارد؟

روش TAVI یک تکنیک نوین و کم‌تهاجمی برای درمان تنگی شدید دریچه آئورت است. در این بخش با تعریف دقیق این روش، تفاوت آن با جراحی باز، و اینکه چه بیمارانی برای این درمان مناسب هستند آشنا می‌شویم.

تعریف دقیق روش Transcatheter Aortic Valve Implantation

TAVI مخفف «کاشت دریچه آئورت از طریق کاتتر» است. این روش به‌جای عمل جراحی باز قلب، از طریق یک کاتتر نازک که معمولاً از شریان فمورال در کشاله ران وارد می‌شود، یک دریچه مصنوعی جدید را در داخل دریچه معیوب قرار می‌دهد. به‌عبارت ساده، بدون نیاز به شکافتن قفسه سینه، دریچه جدید به‌طور دقیق در محل قرار می‌گیرد و عملکرد دریچه طبیعی را جایگزین می‌کند.

این روش معمولاً برای بیمارانی تجویز می‌شود که به دلیل سن بالا، مشکلات زمینه‌ای یا ضعف عمومی بدن، ریسک بالایی برای جراحی باز دارند.

تفاوت روش TAVI با جراحی باز دریچه آئورت

جراحی باز دریچه آئورت (SAVR) سال‌ها روش استاندارد درمان تنگی شدید دریچه آئورت بوده است. در این روش، بیمار تحت بیهوشی کامل قرار می‌گیرد، قفسه سینه شکافته می‌شود و قلب موقتاً متوقف شده تا دریچه آسیب‌دیده برداشته و دریچه جدید جایگزین شود.

در مقابل، TAVI بدون نیاز به جراحی باز، با بی‌حسی موضعی یا بیهوشی سبک انجام می‌شود. زمان بستری، خونریزی، و ریسک عفونت در این روش بسیار کمتر است و بهبودی بیمار سریع‌تر صورت می‌گیرد. با این حال، در برخی بیماران جوان یا دارای آناتومی خاص، همچنان جراحی باز انتخاب مناسب‌تری است.

چه بیمارانی کاندید مناسب TAVI هستند؟

TAVI به‌طور خاص برای بیمارانی طراحی شده که انجام جراحی باز برایشان با خطرات جدی همراه است. از جمله این افراد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سالمندان بالای ۷۵ یا ۸۰ سال
• بیمارانی با سابقه نارسایی کلیه یا ریه
• افرادی که سابقه جراحی قلب دارند
• بیماران با ضعف فیزیکی یا شرایط پیچیده دیگر که دوره بهبودی جراحی باز را نمی‌توانند تحمل کنند

تصمیم‌گیری نهایی درباره انجام TAVI بر عهده تیم درمانی متخصص قلب، از جمله پزشکانی مانند دکتر عبدی اردکانی است که با بررسی نتایج اکو، سی‌تی آنژیو و معاینات بالینی بهترین مسیر درمانی را تعیین می‌کنند.

2. مراحل انجام عمل TAVI به زبان ساده

TAVI با یک فرایند گام‌به‌گام و دقیق انجام می‌شود که از ارزیابی اولیه تا بازیابی پس از عمل را در بر می‌گیرد. در ادامه، سه مرحله ابتدایی را بررسی می‌کنیم.

ارزیابی‌های قبل از عمل (آزمایشات، تصویربرداری، مشاوره قلب)

پیش از انجام TAVI، بیمار باید تحت بررسی‌های کامل قرار گیرد. این ارزیابی‌ها شامل آزمایش خون، اکوکاردیوگرافی، سی‌تی آنژیوگرافی و مشاوره با متخصص قلب می‌شود. هدف این بررسی‌ها، تعیین مناسب بودن آناتومی و شرایط بالینی بیمار برای انجام TAVI است.

نحوه آماده‌سازی بیمار در روز عمل

در روز انجام TAVI، بیمار معمولاً به اتاق عمل منتقل شده و بسته به شرایط، با بی‌حسی موضعی یا بیهوشی سبک آماده می‌شود. محل ورود کاتتر (معمولاً کشاله ران) ضدعفونی و آماده‌سازی می‌شود. بیمار در طول عمل تحت مانیتورینگ کامل است.

چگونگی جای‌گذاری دریچه جدید از طریق شریان فمورال یا سایر مسیرها

رایج‌ترین مسیر ورود، شریان فمورال است، اما در صورت مناسب نبودن آن، مسیرهای دیگر مانند زیرترقوه‌ای یا شریان آئورت مستقیم استفاده می‌شوند. دریچه جدید به‌وسیله یک کاتتر روی بالن یا استنت فشرده شده و به محل دریچه معیوب هدایت می‌شود، سپس در محل دقیق باز و فیکس می‌گردد.

3. مزایا و معایب روش TAVI

روش TAVI در سال‌های اخیر به‌عنوان گزینه‌ای مؤثر و کم‌خطر برای درمان تنگی آئورت مطرح شده است. در این بخش با مزایا، محدودیت‌ها و مقایسه آن با جراحی باز آشنا می‌شوید.

مزایای مهم (کم‌تهاجمی، زمان بهبودی کوتاه، مناسب برای بیماران پرخطر)

TAVI مزایای زیادی دارد که آن را به انتخاب اول برای بیماران پرریسک تبدیل کرده است:

• عدم نیاز به جراحی باز قفسه سینه
• کاهش زمان بستری (اغلب ۲ تا ۵ روز)
• بهبودی سریع‌تر و بازگشت زودهنگام به زندگی روزمره
• کاهش خطر خونریزی، عفونت و عوارض پس از عمل
• مناسب برای سالمندان یا کسانی با مشکلات زمینه‌ای

این مزایا باعث شده تا پزشکانی مانند دکتر عبدی اردکانی در بیماران خاص، TAVI را به‌عنوان گزینه‌ی اصلی درمان در نظر بگیرند.

محدودیت‌ها و ریسک‌های احتمالی

با وجود مزایای فراوان، TAVI نیز محدودیت‌هایی دارد:

• احتمال نیاز به پیس‌میکر دائم پس از عمل
• امکان نشت اطراف دریچه در برخی موارد
• قیمت بالاتر نسبت به جراحی باز
• ناشناخته بودن دوام طولانی‌مدت در بیماران جوان‌تر

بنابراین انتخاب این روش باید با بررسی دقیق شرایط فردی بیمار صورت گیرد.

مقایسه TAVI با SAVR (جراحی جایگزینی دریچه آئورت)

این جدول به بیماران کمک می‌کند تا بر اساس شرایط سنی، جسمی و اقتصادی خود، گزینه مناسب را انتخاب کنند.

4. عوارض احتمالی پس از TAVI و نحوه مدیریت آن‌ها

مانند هر روش درمانی، TAVI نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. شناخت این عوارض و نحوه پیشگیری یا کنترل آن‌ها می‌تواند ایمنی و موفقیت درمان را افزایش دهد.

سکته مغزی، نارسایی کلیه، خونریزی یا نارسایی دریچه

یکی از عوارض احتمالی پس از TAVI، بروز سکته مغزی است که ممکن است در اثر جدا شدن پلاک‌های عروقی طی عبور کاتتر رخ دهد. همچنین، افت فشار خون یا مواد حاجب در تصویربرداری می‌تواند موجب آسیب موقت یا دائمی به کلیه‌ها شود. خونریزی از محل ورود کاتتر نیز یکی دیگر از عوارض شایع اما قابل‌کنترل است. در برخی بیماران ممکن است دریچه جدید عملکرد کامل نداشته باشد که در پیگیری‌های بعدی شناسایی و اصلاح می‌شود.

خطر بلوک قلبی و نیاز به پیس‌میکر

در برخی بیماران، به‌ویژه آن‌هایی که ساختار الکتریکی قلبشان حساس‌تر است، ممکن است پس از TAVI اختلال در انتقال سیگنال‌های الکتریکی ایجاد شود. این حالت می‌تواند منجر به بلوک کامل قلبی شود و نیاز به نصب دائم پیس‌میکر داشته باشد. معمولاً تا ۷۲ ساعت پس از عمل بیمار از نظر ریتم قلبی تحت مانیتورینگ کامل قرار می‌گیرد.

چگونه عوارض را کاهش دهیم؟ نقش تیم درمانی و پیگیری دقیق

کلید اصلی کاهش عوارض، انتخاب دقیق بیمار و آمادگی کامل قبل از عمل است. استفاده از تکنولوژی‌های جدید، تجربه تیم پزشکی، و انجام پیگیری‌های منظم پس از ترخیص، نقش مهمی در پیشگیری یا کنترل مشکلات احتمالی دارند. بیماران باید علائمی مانند تنگی نفس، تورم پا یا بی‌نظمی ضربان قلب را به سرعت به پزشک اطلاع دهند.

5. مراقبت‌های بعد از TAVI و روند بهبودی

مراقبت‌های پس از TAVI نقش کلیدی در بهبودی بیمار، پیشگیری از عوارض و اطمینان از عملکرد صحیح دریچه دارند. در این بخش با مراحل بستری، فعالیت‌های مجاز، داروها و نکات حیاتی پیگیری آشنا می‌شوید.

دوران بستری و ترخیص

بیماران پس از TAVI معمولاً بین ۲ تا ۵ روز در بیمارستان بستری می‌مانند. در این مدت، عملکرد قلب، وضعیت دریچه، فشار خون، عملکرد کلیه و علائم عصبی به‌دقت بررسی می‌شود. در صورت پایدار بودن وضعیت بیمار، با آموزش‌های لازم ترخیص انجام می‌گیرد.

فعالیت‌های مجاز و محدود در هفته‌های اول

پس از ترخیص، بیماران باید از فعالیت‌های شدید، رانندگی و بلند کردن اجسام سنگین تا چند هفته خودداری کنند. اما راه رفتن سبک و تدریجی از همان روزهای اول توصیه می‌شود. خواب کافی، مصرف غذاهای سبک، و پرهیز از استرس، به بهبودی سریع‌تر کمک می‌کند.

نکات مهم مراقبت در هفته اول

• مصرف منظم داروها
• جلوگیری از یبوست (برای پیشگیری از فشار به محل کاتتر)
• خودداری از رانندگی
• کنترل وزن، فشار و نبض روزانه
• اطلاع فوری به پزشک در صورت درد سینه، تنگی نفس یا ورم پا

داروهای بعد از عمل و پیگیری‌های ضروری

بیمار ممکن است به مصرف داروهای ضدانعقاد، تنظیم‌کننده فشار خون یا ضدنارسایی نیاز داشته باشد. رعایت دقیق دوز و زمان مصرف این داروها اهمیت زیادی دارد. همچنین، ویزیت‌های دوره‌ای (معمولاً در هفته‌های اول، ماه اول، و هر ۶ ماه) باید طبق نظر پزشک متخصص، مانند دکتر عبدی اردکانی، انجام شود تا عملکرد دریچه و وضعیت قلب تحت کنترل بماند.

درمان تنگی آئورت با روش TAVI، به‌ویژه در بیماران پرریسک، می‌تواند جان‌آن‌ها را نجات داده و کیفیت زندگی‌شان را به‌طور چشمگیری بهبود دهد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با مشکل تنگی دریچه آئورت روبه‌رو هستید، مشاوره با یک متخصص مداخله‌ای قلب، مانند دکتر عبدی اردکانی، می‌تواند قدم اول برای انتخاب بهترین مسیر درمان باشد.

برای ارزیابی وضعیت و مشاوره تخصصی، می‌توانید با کلینیک تماس بگیرید و نوبت معاینه یا بررسی پرونده پزشکی خود را رزرو کنید.